خوش باشد اگر بر حالت خاكى باقى مىماند ، بلكه بعد از « 1 » كهنگى بسيار زنده مىشود تا رنج سختىهاى بلا را بكشد و اجزاى پراكندهء او جمع شده از قبر بيرون مىآيد و حاضر مىشود در اهوال « 2 » قيامت و خواهد ديد قيامتى برپا ايستاده و آسمانى از هم دريده و درهم شكافته و « 3 » زمينى كه تبديل يافته و كوه‌هايى كه متحرّك گرديده و ستاره‌هايى كه تيره شده و آفتابى كه گرفته شده و حالتهاى تيره و فرشته‌هاى درشت و سخت و جهنّمى افروخته و بهشتى كه گنه‌كار نظر به آن كند و حسرت بَرد و صحيفه‌هاى عمل گشاده بيند و آنچه گفته و كرده از كم و بسيار و هرچه بسيار بسيار كم باشد در آنجا نوشته يابد . و اين است معناى « ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ » . پس كسى كه حال او چنين خواهد بود او را چه كار است با تكبّر ؟ ! بلكه با يك لحظه خوشحالى چه جاى خوشى بىاندازه و زيادتى كردن ! و امّا علاج عملىِ كبر تواضع نمودن است از براى خداى تعالى و از براى ساير مردم به مواظبت كردن به « 4 » اخلاق متواضعان « 5 » . وارد شده كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله بر روى خاك طعام مىخورد و مىفرمود : جز اين نيست كه من بنده‌ام و طعام مىخورم مانند كسى كه بنده باشد « 6 » . و وقتى شخصى به سلمان گفت كه : جرا جامهء خوب نمىپوشى ؟ گفت « 7 » : من بنده‌ام ، اگر روزى آزاد شوم خواهم پوشيد « 8 » . و مرادش از اين آزادىِ آخرت بود از آتش جهنّم .

--> ( 1 ) . s a + آن . ( 2 ) . اهوال / s a احوال . ( 3 ) . و / a در . ( 4 ) . a - به . ( 5 ) . متواضعان / a متواضعين . ( 6 ) . مكارم الأخلاق : 27 . مجمع الزوائد 9 : 19 . كنز العمّال 15 : 232 ح 40708 . ( 7 ) . s a + كه . ( 8 ) . مجموعة ورّام 1 : 208 . و نگر : بحار الأنوار 70 : 205 .